Tuyển Tập Thơ Nguyễn Duy – Những sáng tác hay của nhà thơ Nguyễn Duy

Thuở nhỏ tôi ra cống Na câu cáníu váy bà đi chợ Bình Lâmbắt chim sẻ ở vành tai tượng Phật

và đôi khi ăn trộm nhãn chùa Trần

Thuở nhỏ tôi lên chơi đền Cây Thịchân đất đi đêm xem lễ đền Sòngmùi huệ trắng quyện khói trầm thơm lắmđiệu hát văn lảo đảo bóng cô đồngTôi đâu biết bà tôi cơ cực thếbà mò cua xúc tép ở đồng Quanbà đi gánh chè xanh Ba TrạiQuán Cháo, Đồng Giao thập thững những đêm hànTôi trong suốt giữa hai bờ hư – thựcgiữa bà tôi và tiên phật, thánh thầncái năm đói củ dong riềng luộc sượngcứ nghe thơm mùi huệ trắng hương trầmBom Mỹ dội, nhà bà tôi bay mấtđền Sòng bay, bay tuốt cả chùa chiềnthánh với Phật rủ nhau đi đâu hếtbà tôi đi bán trứng ở ga LènTôi đi lính, lâu không về quê ngoạidòng sông xưa vẫn bên lở bên bồikhi tôi biết thương bà thì đã muộnbà chỉ còn là một nấm cỏ thôi !

Đánh thức tiềm lực

Tiễn đưa anh S.D. đi làm kinh tế tài chính

Hãy thức dậy, đất đai !
cho áo em tôi không còn vá vai
cho phần gạo mỗi nhà không còn thay bằng ngô, khoai, sắn …
xin khởi đầu từ cơm no, áo ấm
rồi thì đi xa hơn – đẹp, và giàu, và sung sướng hơn

Khoáng sản tiềm tàng trong ruột núi non
châu báu vô biên dưới thềm lục địa
rừng đại ngàn bạc vàng là thế
phù sa muôn đời như sữa mẹ
sông giàu đằng sông và bể giàu đằng bể
còn mặt đất thời điểm ngày hôm nay thì em nghĩ thế nào ?
lòng đất rất giàu, mặt đất cứ nghèo sao ?

* * *

Lúc này ta làm thơ cho nhau
đưa đẩy mà chi mấy lời ngọt lạt
ta ca hát quá nhiều về tiềm lực
tiềm lực còn ngủ yên …

* * *

Tôi lớn lên bên bờ bãi sông Hồng
trong phì nhiêu phù sa máu loãng
giặc giã từ con châu chấu, con cào cào
mương máng, đê điều bộn bề chiến hào
trang sử đất ngoằn ngoèo trận mạc
giọt mồ hôi nào có gì to tát
bao nhiêu đời mặn chát những dòng sông
bao nhiêu thời vỡ đê trắng đất mất đồng
thuyền vỏ trấu mỏng dính ba chìm bảy nổi
khúc dân ca cũng bèo dạt mây trôi
hột gạo nõn nà hao gầy đi vì thiên tai
đói thâm niên
đói truyền đời
điệu múa cổ cũng chậm buồn như đói …

* * *

Tôi đã qua những chặng đường miền Trung bỏng rát và dai dẳng
một bên là Trường-Sơn-cây-xanh
bên còn lại Trường-Sơn-cát-trắng
đồng bằng hình lá lúa gầy nhẳng
cơn bão chưa qua, hạn hán đổ tới rồi
ngọn cỏ nhọn thành gai mà trốn không khỏi úa
đất nứt nẻ ngỡ da người nứt nẻ
cơn gió Lào rát ruột lắm em ơi !

Hạt giống ở đây chết đi sống lại
hạt gạo kết tinh như hạt muối
cây lúa đứng lên cũng đạp đất đội trời

* * *

Tôi về quê em – châu thổ sáng ngời
sông Cửu Long giãn mình ra biển
đất cuồn cuộn sinh sôi và di dời
cây mắm cây tràm lặn lội mở đường đi

Đất tân sinh ngỡ ngọt ngào trên mặt
lòng còn chát chua nào mặn nào phèn
má sung sức và ba cường tráng thế
man mác âu sầu buồn bã trong câu hát ru em

Đã qua đi những lịch sử một thời cũ mèm
những đồng lúa ma không trồng mà gặt
những ruộng cá không nuôi mà sẵn bắt
những ghểnh cẳng, vuốt râu mà làm chơi ăn thật
miếng ăn nào không nước mắt mồ hôi !

Ruộng bát ngát đó thôi, và gạo đắt đó thôi
đất ghiền phân vô cơ như người ghiền á phiện
con rầy nâu khoét rỗng cả mùa màng
thóc bỏ mục ngoài mưa thiếu xăng dầu luân chuyển
phà Cần Thơ lê lết người ăn xin
cây đàn hát rong não nề câu vọng cổ
quán nhậu lai rai – nơi thừa thiếu trốn tìm

* * *

Này, quốc gia của ba miền cày ruộng
chưa đủ no cho đều khắp ba miền
ta ca hát quá nhiều về tiềm lực
tiềm lực còn ngủ yên …

* * *

Lúc này tôi làm thơ khuyến mãi em
em có nghĩ tôi là đồ vô dụng ?
vô dụng lấy đi của đời sống những gì
và trả lại được gì cho đời sống ?

Em có nghĩ tôi là con chích choè ăn và gại mỏ ?

Em có nghĩ tôi là tay chuyên sản xuất hàng giả ?

Em có nghĩ tôi là kẻ thợ chữ đục đẽo nát cả giấy
múa võ bán cao trên trang viết mong manh ?
tình nghĩa nhập nhằng với cái hư danh
tờ giấy chép văn thành tờ giấy bạc

Em có nghĩ …
mà thôi !

* * *

Xin em nhìn kia – người cuốc đất
( tôi cũng từng chai tay cuốc đất )
cái cuốc theo ta đời này, đời khác
lưỡi cuốc nhỏ nhoi liếm sạch cánh đồng rồi
dướn mình cao
chĩa cuốc lên trời
bổ xuống đánh phập
đẹp lắm chứ cái tạo hình cuốc đất !

Xin em nhìn – người gánh phân, gánh thóc
( tôi cũng từng mòn vai gánh phân, gánh thóc )
kẽo kẹt hai vai một nhịp cầu vồng
đẹp lắm chứ cái tạo hình gồng gánh !

Những cái đẹp thế kia … em có chạnh lòng không ?
cái đẹp gợi về thuở rất lâu rồi ngày xửa
nhịp theo tiết tấu chậm buồn
cái đẹp ấy lẽ ra không nên sống sót nữa !

Em có chạnh lòng chăng
giữa thành phố huy hoàng bạt ngàn quán nhậu
bỗng hiện lù lù cái xe hơi chạy than
vệt than rơi toé lửa mặt đường

Em có chạnh lòng chăng
xích lô đạp ngày càng nghênh ngang
xích lô máy và xe lam chạy dầu vừa nã đại liên vừa phun khói độc
người đi bộ vừa đi vừa nghĩ về tiềm lực
tiềm lực còn ngủ yên …

* * *

Tôi trót sinh ra nơi làng quê nghèo
quen cái thói hay nói về gian nan
dễ chạnh lòng trước cảnh thương tâm

Làng tôi xưa toàn nhà tranh vách đất
bãi tha ma không một cái mả xây
mùa gặt hái rơm nhiều, thóc ít
lũ trẻ chúng tôi vầy đất tối ngày

Thuở tới trường cũng đầu trần chân đất
chữ viết loằng ngoằng củ sắn ngọn khoai
thầy giáo giảng rằng
nước ta giàu lắm ! …
lớp lớp trẻ con cứ thế học thuộc bài

* * *

Lúc này
tôi và em không còn là lũ trẻ con nữa
ta biết buồn để biết sáng sủa
và, để nhắn lại sau ta cho lớp lớp trẻ con
( dù sau này dầu mỏ đã phun lên
quặng bô-xít cao nguyên đã thành nồi thành soong
thành tàu bay hay tàu vũ trụ …
dù sau này có như thế … như thế … đi nữa
thì tất cả chúng ta vẫn cứ nên nhắn lại )
rằng
đừng quên quốc gia mình nghèo !

Lúc này
tôi và em không còn là lũ trẻ con nữa
tuổi thanh xuân toàn vẹn cuộc cuộc chiến tranh
sau sống lưng ta là kỷ niệm bi tráng
trước mặt ta vẫn con đường nhấp nhô
vẫn sang chảnh tấm lòng trung thực
dù hoàn toàn có thể lỗi lầm – làm thế nào mà biết trước
dù có sao thì cũng phải chân thành

Xưa mẹ ru ta ngủ yên lành
để khôn lớn ta hát bài thức tỉnh
có lẽ nào người lớn cứ ru nhau
ru tiềm lực ngủ vùi trong thớ thịt

* * *

Tiềm lực còn ngủ yên
trong quả tim mắc bệnh đập cầm chừng

Tiềm lực còn ngủ yên
trong bộ óc mang khối u tự mãn

Tiềm lực còn ngủ yên
trong con mắt lờ đờ thuỷ tinh thể

Tiềm lực còn ngủ yên
trong lỗ tai viêm chai màng nhĩ

Tiềm lực còn ngủ yên
trong ống mũi khò khè không nhận biết mùi thơm

Tiềm lực còn ngủ yên
trong lớp da biếng lười cảm xúc

Năng động lên nào
từ mỗi tế bào, từ mỗi giác quan
cố nhiên cần quan tâm tính năng động của cái lưỡi

* * *

Cần quan tâm
lời nói ngay thật hoàn toàn có thể bị buộc tội
lời nịnh hót dối lừa hoàn toàn có thể được tuyên dương
đạo đức giả hoàn toàn có thể thành dịch tả
lòng tốt lơ ngơ hoàn toàn có thể lạc đường

Cần chú ý quan tâm
có cái miệng làm công dụng cái bẫy
sau nụ cười là lởm chởm răng cưa
có cái môi mỏng mảnh rát hơn lá mía
hôn má bên này bật máu má bên kia
có trận đánh úp nhau bằng chữ nghĩa
khái niệm bắn ra không biết lối thu về

Cần quan tâm
có lắm sự nhân danh lạ lắm
mượn áo thánh thần che lốt ma ranh
nhân danh thiện tâm làm điều ác đức
rao vị nhân sinh để bán món vị mình

Cần quan tâm
có lắm nghề lạ lắm
nghề mánh mung cứa cổ bóp hầu nhau
nghề chửi đổng, nghề ngổi lê, nghề vu cáo
nghề đánh cắp lòng tin và chẹt họng đồng bào
có cả nghề siêu nghề gọi là nghề không làm gì cả
thọc gậy bánh xe cũng một thứ nghề …

Bộ sưu tập những điều ngang trái ấy
phù chú ma tà ru tiềm lực ngủ mê

* * *

Tôi muốn được làm tiếng hát của em
tiếng trong sáng của nắng và gió
tiếng chát chúa của máy và búa
tiếng dẻo dai đòn gánh nghiến trên vai
tiếng trần trụi của lưỡi cuốc
long dong
khắp quốc gia
hát bài hát
ĐÁNH THỨC TIỀM LỰC …

Hơi ấm ổ rơm

Tôi gõ cửa ngôi nhà tranh nhỏ bé ven đồng chiêm
Bà mẹ đón tôi trong gió đêm
– Nhà mẹ hẹp nhưng còn mê chỗ ngủ
Mẹ chỉ phàn nàn chiếu chăn chả đủ
Rồi mẹ ôm rơm lót ổ tôi nằm

Rơm vàng bọc tôi như kén bọc tằm
Tôi thao thức trong hương mật ong của ruộng
Trong hơi ấm hơn nhiều chăn đệm
Của những cọng rơm xơ xác gầy gò

Hạt gạo nuôi hết thảy tất cả chúng ta no
Riêng cái ấm nồng nàn như lửa
Cái mộc mạc lên hương của lúa
Đâu dễ chia cho toàn bộ mọi người .

Tiếng hát mùa gặt

Lúa chín
Đồng chiêm phả nắng lên không
Cánh cò dẫn gió qua thung lúa vàng
Gió nâng tiếng hát chói chang
Long lanh lưỡi hái liếm ngang chân trời

Gặt lúa
Tay nhè nhẹ chút người ơi
Trông đôi hạt rụng hạt rơi xót lòng
Dễ rơi là hạt đầu bông
Công một nén, của một đồng là đây

Tuốt lúa
Mảnh sân trăng lúa chất đầy
Vàng tuôn trong tiếng máy quay xập xình
Rơm vò từng búi rối tinh
Thân rơm rách nát để hạt lành lúa ơi

Phơi khô
Nắng non mầm mục mất thôi
Vì đời lúa đó mà phơi cho giòn
Nắng già hạt gạo thêm ngon
Bưng sống lưng cơm trắng nắng còn thơm tho

Quạt sạch
Cám ơn cơn gió vô tư
Quạt đi vù vù rác rưởi vương rơi
Hạt nào lép cứ bay thôi
Gió lên cho lúa sáng ngời mặt gương !

Đông Vệ – vụ chiêm 1971

Vườn cây của ba

Má trồng toàn những cây dễ thương và đáng yêu
Nào là hoa, là rau, là lúa
Còn ba trồng toàn cây dễ sợ
Cây xù xì, cây lại có gai

Cái gai bưởi đụng vào thì chảy máu
Trái sầu riêng rớt xuống thì đầu u
Nhựa hột điều dính vào là rách nát áo
Cây dừa cao eo ơi, cao là cao

Cây ba trồng sống lâu thiệt là lâu
Mưa chẳng dập gió lay chẳng đổ
Thân xù xì cứ đứng trơ trơ
Cành gai góc đâm ngang tua tủa

Bưởi, sầu riêng, dừa, điều nhiều nhiều nữa
Cho em bốn mùa vị ngọt hương thơm
Vườn của ba cây xanh thì dễ sợ
Mà trái nào cũng thiệt đáng yêu và dễ thương .

Đà Lạt một lần trăng

Trăng ảo ảnh lập lờ trong sương trắng
ngọn gió nhà ai thấp thoáng ở bên đồi
tiếng móng ngựa gõ ròn trên dốc vắng
nghe mơ hồ một chiếc lá thông rơi

Em nhóm bếp bằng củi ngo chẻ nhỏ
ngọn lửa lấp đi khoảng chừng vắng giữa hai người
tôi lơ đãng nhìn em nhìn lơ đãng
siêu nước pha trà vừa ấp úng sôi

Em biết chứ, chả ai lơ đãng cả
hòn than kia đang đỏ đến hết lòng
mà ngọn lửa cứ vờ vịt le lói
mùi nhựa thông theo sợi khói đi vòng …

Được yêu như thể ca dao

Bao giờ cho tới rất lâu rồi
yêu như những cụ cho thỏa mãn nhu cầu ta
cái thời chưa nhiễm SIDA
yêu lăn yêu lóc la đà đã chưa

Ðược yêu như những cụ xưa
cũng trăng gió cũng mây mưa ào ào
được yêu như thể ca dao
đủ phờ phạc đất đủ lao đao trời

Tây Tàu cũng thế thì thôi
y chang cay đắng ngọt bùi khổ đau
không trầu mà cũng chẳng cau
làm sao cho thắm môi nhau thì làm .

Ải Chi Lăng

Ải Chi Lăng ! Ải Chi Lăng !
lưỡi gươm đẫm máu Liễu Thăng thuở nào
gồ ghề lũng thấp đồi cao
vũng lầy thành ruộng đã bao nhiêu mùa

Chập chờn trận mạc rất lâu rồi
quân reo ngựa hí gươm khua dậy trời
thịt xương xưa hoá đất rồi
nợ xưa còn để nặng đời sau ư ?

Gió trên vách đá ù ù
nghe tù và dội xuống từ cao xanh …
Bán vàng

Tâm hồn ta là một khối vàng ròng
Đành đem bán bớt đi từng mảnh nhỏ
Mảnh này vì con, mảnh này vì vợ
Vì bạn hữu và cha mẹ em ta .

Giữ ngọc gìn vàng biết mấy công phu
Ta giàu lắm mà con ta đói lắm
Ta ngất ngưởng mà vợ ta lận đận
Cha mẹ ta trong lụt bão trắng trời .

Ta mơ màng, ta uốn éo, ta lả lơi
Để mặc kệ mái nhà xưa dột nát
Mặc kệ áo quần thằng cu nhếch nhác
Mặc kệ bàn tay mẹ nó xanh lè .

Ta rất gần bể rộng với trời cao
Để xa cách những gì quen thuộc nhất
Nồi gạo hết lúc nào ta chả biết
Thăm thẳm nỗi lo, mắt vợ u sầu .

Viên thuốc nào dành để lúc con đau
Vợ nằm đó xoay sở mần răng nhỉ ?
Cơn họan nạn bỗng làm ta tỉnh trí
Ngọn gió tha hương lạnh tóat da gà .

Cái ác biến hình còn lởn vởn quanh ta
Tai ách đến bất thần không báo trước
Tờ giấy mong manh che trở làm thế nào được
Một câu thơ chống đỡ mấy mạng người .

Lương tháng thỏang qua một chút ít hương trời
Đồng nhuận bút khan hiếm gió lọt vào nhà trống
Vợ chồng ngủ với nhau đắn đo như vụng trộm
Không cái sợ nào bằng cái sợ sinh con .

Con chưa sinh mặt vợ đã xanh rờn
Bàn tay trắng lạnh nhạt tàn ác thế
Hạnh phúc lớn, vòng tay ôm không xuể
Chuyện miếng cơm manh áo thật đau lòng .

Thôi thì … bán bớt đi một chút ít vàng ròng
Để sống được qua ngày khó khăn đã .
Phải sống được qua cái thời nghiệt ngã
Để khối vàng đây chỉ đổi lấy mây trời .

Đá ơi

Ta mặc niệm trước Angkor đổ nát
đá cũng tàn hoang huống chi là kiếp người
Đá ơi
xin tạc lại đây lời cầu chúc hoà bình
Nghĩ cho cùng
Mọi cuộc cuộc chiến tranh
Phe nào thắng thì nhân dân đều bại …

Kim mộc thuỷ hoả thổ

I .
Quả đất nóng dần lên
tầng ôzôn có yếu tố gì đó

Sọ dừa gặp yếu tố ngưng trệ
tri thức nhồi vào tri thức cứ phòi ra

Mắt yếu tố toét tai yếu tố ù
không an tâm yếu tố giấc ngủ

Sâu rầy đang yếu tố cánh đồng
rừng cây yếu tố cháy và trụi

Nón hành khất ngã yếu tố xó chợ
trẻ long dong yếu tố bụi đời

Lổn nhổn hành tinh yếu tố đẻ và đói
chiến trận tuôn yếu tố đỏ lòm .

*

Chó cứ sủa người cứ đi
những con đường đầy yếu tố ổ gà

Những nhịp cầu chông chênh quá tải
yếu tố nay mai sập bất kể khi nào

Những giống người tham gặm nhấm cả trời đất
yếu tố ngày kia vạn vật thiên nhiên ăn thịt tuốt

Vấn đề nước đứng đầu lũ lụt
yếu tố lửa thủ phạm hoả hoạn

Khủng hoảng thiếu thần linh
Khủng hoảng thừa yêu tinh

Ðại loạn thay cái thiên hạ rắc rối
yếu tố tầng ôzôn cả thôi .

II .
Lục bục bụng dạ sôi
ruột gan yếu tố gì đó

Nghe chừng lục phủ ngũ tạng đều cọt kẹt
sida giác quan ? ung thư body toàn thân ?

Không thể nói rằng ta bất cần
ta cần sống và cần đủ thứ

Cần dinh dưỡng cần khí thở
cần giấc mơ nõn ngọn rau xanh

Cần phút lặng thinh mặc niệm những mối tình quan họ
những người tình không giao phối khi nào

*

Thất xà ngóc cổ trong hũ rượu
nọc rắn tuần hoàn bổ âm bổ dương

Ðộc trị độc nhộn nhạo huyết quản
lúc nhúc hổ mang khè hang hốc xương

Gần đây ta ngài ngại đi ra đường
dù chả để làm gì ta muốn ngồi một mình

Vu vơ một mình trống rỗng một mình
ta sờ sợ nơi nào nhiều khôn vặt ít mưu trí

Ta nhờn nhợn cái há mồm vĩ nhân tôm cá
khạc đủ đồ nghề thằng nọ con kiạ

Ta mặc cảm cái bóng đèn điện không có điện
lủng lẳng trần nhà thường làm ta giật mình

Ta ngan ngán bóng quan hoạn gỉa thiến gỉa đạo
vừa ăn hoa hồng vừa xơi hoa đào

Những phường buôn cứt bán chó
nợ khó đòi thì làm gì nào

Những không ổn định đầy rẫy
thì đã sao ? thì làm thế nào ?

Có người thách ta đánh nhau
ta bảo ta yếu rồi ta lại không có võ

Có kẻ thách ta chửi nhau
ta bảo ta vừa bị mất trộm cả sọt từ ngữ

Có đứa thách ta nhổ vào mặt nó
ta bảo ta hết đờm rồi .

*
Ta chúi mữi hà hơi lên trang bản thảo
hô hấp tự tạo những con chữ khó thở

Ta khao khát tiếng hát giun dế
không kiểm duyệt không chỉnh sửa và biên tập

Ta ao ước cái bay chim chóc
không hộ chiếu không biên giới

Chó già giữ xương mèo già hoá cáo
ta già ta hoá trẻ con

Thiêng liêng thay khoảng chừng lặng đơn độc
người hoá thánh chỉ khoảng chừng khắc ấy

III .
Nóng quá trằn trọc quá
tầng ôzôn có yếu tố gì đó

Quạ cũ kêu sương ươn ướt dĩ vãng
tiếng cú rạch trời rơi từng giọt bầm đêm

Giấc mê mệt thiêm thiếp chiêm bao trắng
loạng quạng ma nhảy nhót trước thềm

Thử nhập đồng khúc tăng gô quỉ
chợt thấy mình thối rữa từ từ

Kèn trống rỗng mọc móng mọc vuốt
gầm gừ đèn lân tinh nhờ nhợt

Ú ớ mồ hôi
chân lỡ nhảy — phải nhảy — cứ nhảy …

*
Bước nhảy nảy tư duy thị trường
kinh doanh thương mại xác mình dù giá thậm rẻ mạt

Quạ có mua ta bán trọn gói
hoặc bán từng phần trước khi thối rữa hết

Cú có mua ta gật đầu hạ giá
gật đầu cho trả góp từng phần

Như kiểu bán từng phần rừng-bể-núi-sông
từng khúc ruột đất từng mẩu mặt
bằng từng miếng địa ốc

Thời buổi thị trường mọi việc đều hoàn toàn có thể
hoàn toàn có thể nước này mua trọn nước kia

Có thể lập những tập đoàn lớn siêu quốc
những vương quốc mất nước từng phần

Cái xác ta thì có nghĩa lý gì
ta tự tháo khớp và tự bán

*
Chuyện xưa ông lão kiết dạy con :
‘ Khi cha chết xả xác cha mà bán … ’

Ta thì phải tự tay làm lấy
sợ những con chia chác không đều

Tự đọc điếu văn soạn sẵn vĩnh biệt mình
tự giải thoát một thời mộng mị

Cuốn gói hồn đi kinh tế tài chính mới vầng trăng
cấy lúa trồng khoai Kim Mộc Thuỷ Hoả Thổ

Ta đi đây … kinh tế tài chính mới thiên hà
vượt tầng ôzôn đang có yếu tố

IV .
Ngôi sao xa xôi giật mình đổi ngôi
ánh sao băng chợt đọng đẫm hố mắt

Ngọn gío thường thì lay ta tỉnh giấc
khí thở thường thì thoi thóp lại ta rồi

Ta bịch về mặt đất không ổn định
nhố nhăng đến chết nết không chừa

Lại lục bục bụng sôi
lại ruột gan yếu tố gì đó

Lại thừ nhớ những mối tình quan họ
những người tình không giao phối khi nào

Lại đi đưa những đám ma từ ngữ
xác chữ chôn đầy nghĩa trang giấy vô hình dung

Lại khốn khổ với sọ dừa ngưng trệ
nhồi tri thức vào tri thức cứ phòi ra

Lại càu nhàu quả đất nóng dần lên
nghi tầng ôzôn có yếu tố gì đọ

V .
Ta lững thững xách sọ dừa đi chợ
tìm chú vịt tàu lai thím vịt xiêm

Ẩn sĩ Lêguym toạ thiền giữa chợ
gia vị ê hề những chua chát đắng cay

Những quàng quạc đành đạch âm nhạc
những cua ốc nghêu sò nguồn thi hứng tràn trề

Những cuốn muống non ròng ròng ứa nhựa
oái oái khoái cái roi rói chợ

Cứ thế bình tâm cân đối dần những thứ
ngà ngà say men chợ thường ngày

Cứ phảng phất thơm chùa những hồng hào má
những thắm cười tươi như hoa nhà ai

cứ ấn tượng bàn tay bậc thầy mổ cá
bái phục giáo sư vặt lông vịt thiên tài

Tiết vịt sống hài hoà lòng vịt chín
món tiết canh thần tiên lấp lỗ hổng sọ dừa

*
Vào cuộc nhậu có kẻ rất sợ tiết
dù ở đời họ máu tiết canh nhau

Thì làm thế nào
thì làm gì nào

Thì ta thi tài với con nít lối xóm
cờ tướng cờ vua cờ ngựa cờ ô …

Và chơi lại trò xưa đơn thuần như thể không có gì
ván âm khí và dương khí Kim Mộc Thuỷ Hoả Thổ

Năm ô cờ sắp xếp cả thiên hạ
ngồi xổm chơi hay bệt đất thì tuỳ

Và nghêu ngao lõng thõng hò vè
Và chơi lại trò xưa đơn thuần như thể không có gì
ván âm khí và dương khí Kim Mộc Thuỷ Hoả Thổ

Năm ô cờ sắp xếp cả thiên hạ
ngồi xổm chơi hay bệt đất thì tuỳ

Và nghêu ngao lõng thõng hò vè
giun dế du dương ễnh ương đắm đuối

Và ngạo nghễ khúc đồng dao nhăng cuội
lời trẻ con phấp phới ngũ hành kỳ .

Lên mặt trận, ngày đầu…

Lên xứ Lạng
chưa thấy thành Tiên Xây
đâu chùa Tam Thanh
đâu nàng Tô Thị …

Quân giặc tràn qua đèo Hữu Nghị
Đồng Đăng thất thủ rồi
pháo Bằng Tường giội sang xối xả
dằng dặc giòng người sơ tán đổ về xuôi

Lẫn lộn người Kinh, người Tày, người Dao
nào gánh, nào xe, nào gùi, nào vác
hiển hiện những rất lâu rồi loạn lạc
biên ải xưa giặc giã mới tràn vào
những khuôn mặt nghìn năm đanh sắt lại
máu lửa ngỡ cũ rồi mà vẫn mới
vẫn mới cả nón mê cả áo vá chân trần …

Miếng cơm ăn cát bụi bên đường
giấc ngủ ngồi che hờ tàu lá chuối
ngôi nhà không bỏ trống sau sống lưng
đàn trâu long dong lũ gà con xao xác
lũ trẻ con mắt tròn ngơ ngác
chân trẻ con lũn cũn chạy như đùa

Trẻ con trên ôtô trên xe trâu xe thồ
trẻ con trên sống lưng trẻ con trên tay
trẻ con lon ton níu váy níu áo
đòn gánh nữa kìa kẽo kẹt nghiến trên vai
một đầu gánh là trẻ con còn đầu kia là nồi là gạo
mắt trẻ con cứ tròn thao láo
như hòn sỏi ném theo đoàn quân đi …

Bao lứa trẻ từng lớn lên như thế
gặp lũ trẻ con nay phát hiện tuổi thơ mình
gặp tuổi thơ của em
gặp tuổi thơ của anh
gặp lại cả mấy thời chạy loạn
thời là tản cư thời là sơ tán
nguy hiểm xưa cứ tưởng đã cũ rồi !

Quân đi, quân đi
ngược lên biên giới
có cái nhìn như sỏi ném sau tôi …

Nét và hình

( Tặng Trịnh Công Sơn )

Nét và hình chẳng riêng ai
em – thần nhan sắc trời sai giáng trần
đừng hà tiện dáng thanh xuân
em chia cái đẹp nhớ phần cho tôi

Chia dư đẹp vẫn không vơi
chia không hết đẹp ông trời lấy đi
hình và nét cũng có thì
cất làm chi dấu làm chi của trời

Không em đời cứ đẹp thôi
có thêm em nữa nên đời đẹp thêm
thêm chút sang bớt chút hèn
nhìn em thôi – cảm ơn em rất nhiều

Yêu bằng mắt cũng là yêu
cõi đời đẹp đủ lieu xiêu cõi mình
tim tôi quen đập thùng thình .

Nhớ bạn

Ta về xứ Huế mưa sa
Ta về xứ Huế chiều mưa
Em ơi áo trắng giờ đây ở đâu .

Bến Tuần thoang thoáng hàng dâu
Em xa vườn lựu từ lâu lắm rồi
Lối mòn đá cuội rong chơi
Lơ thơ trắng dưới chân đồi hoa mơ .

Lan báo hỉ nở vô tình
Bông ngô đồng rụng xuống bờ Hương Giang
Chợ chiều Bến Ngự chưa tan
Ai đi ngược dốc Phủ Cam một mình .

Xin đừng buồn em nhé

Từ hồi trót nói lời thương
Cuộc vui gió cuốn để buồn cho em
Lằng nhằng những nợ những duyên
Những ngày thắc thỏm những đêm đợi chờ
Thiên đường xếp xó giấc mơ
Ngôi sao thơ ấu bơ vơ xó trời
Đôi khi nhạt miệng buồn cười
Biết rằng nhoẻn nụ đười ươi cũng buồn
Thất tha thất thểu văn chương
Kẽo cà kẽo kẹt tai ương đường dài
Yêu cùng ai ghét giùm ai
Để cơm áo vẹo hai vai em gầy
Nợ nần chưa trả đã vay
Chim muông trả vía cỏ cây trả hồn
Trả cho mơ chút thiên đường
Trả cho nhau chút xót thương luân hồi
Xin đừng buồn nữa em ơi
Trả cho sao một chút ít trời xa xăm .

Bức tranh của tôi

Tường nhà tôi thường treo nhiều tranh
Đẹp nhất vẫn là bức tranh màu xanh
Cửa sổ
Khói trắng dăng dăng ngang tầm thành phố
Dãy núi lam sương, cánh đồng biếc mạ …
Và rung rinh vài nhánh cây, chùm quả
Cùng với những gì gọi là cuộc sống
Tất cả dẵm trên nền vĩnh cửu : khung trời

Bức tranh màu xanh tôi thường say ngắm nhất
Mỗi tia sáng làm thay đổi sắc tố
Mỗi hạt mưa, làn sương, cánh chim
Đã khảm vào tôi từ thuở biết nhìn
Và phác trong tôi bao đường nét bình yên
Rồi một sáng tôi nghe lời bức tranh đằm thắm :
“ – Anh không hề chỉ đắm say đứng ngắm
Anh phải là một nét vẽ dẫu đơn sơ ”

Ngủ trong rừng cao su

Mắc võng ngủ nhờ rừng cây cao su đặc
Quấn thêm cỏ vào dây cho cây không trớt vỏ
Giấc ngủ đến nhoè rừng, vẫn nhớ
Giữ nguyên lành dòng nhựa trắng cho cây .

Mảnh gương

Phá ấp – cô gái về làng cũ
Kỷ niệm tuổi thơ – hố bom nuốt chửng rồi
Dấu vết tình yêu – hố bom nuốt chửng rồi
Năm ngoái người con trai trốn giặc càn vét lính
Không biết giờ đây đang ở đâu ?

Cô gái hấp tấp vội vàng ra vườn cau
Cái giếng …
Cái giếng vườn cau đã vỡ !

Nhưng
Rất sâu trong lòng gương của nó
Vẫn tỏ một tấm hình – chỉ mình cô thấy thôi

Cũng rất sâu trong lòng gương vỡ đó
Cô gái soi thấy rõ
Gương mặt mình và màu xanh của trời .

Ngã ba – con mắt – tấm lòng

Tặng La Thị Tám – cô gái đếm bom trên ngã ba Đồng Lộc

Ngã ba dưới chân em
Đất phơi lòng đỏ, lòng đen
Khói bụi trộn đêm vào ngày
Lửa loé trộn ngày vào đêm
Hòn đá lăn ngược lên núi …
Vẫn từng đoàn, từng đoàn xe qua
Và bóng em vươn cao, trông xa
Điểm mặt quân địch đếm từng tội ác
Không một trái bom rơi ra ngoài mắt

Trăm trái bom không rơi ra ngoài mắt
Ngàn trái bom không rơi ra ngoài mắt
Trong mắt em : con đường thẳng đi xa
Vui rộn ràng từng đoàn xe qua

*
– Giữa ngã ba tròng trành sao em đứng vững ?
– Bởi mắt em chỉ một tầm nhìn thẳng
Lòng em chỉ một con đường !

Về thăm nhà Bác

Sáng mai tôi đi xa
Chiều nay tôi về thăm nhà Bác

Ngõ nhà Bác đỏ hàng bông bụt
Không khác chi hàng bông bụt trước nhà tôi

Vườn Bác xanh luống lạc luống khoai
Giống mọi mảnh vườn trồng khoai trồng lạc

Tám cây cau đằng sau nhà Bác
Cũng gầy gò như mọi cây cau

Mái nhà lợp bằng lá mía trắng phau
Như mọi mái nhà lợp bằng lá mía

Mảnh đất làm nhà bốn phương về ngắm nghía
Là mảnh đất làm nhà có ở khắp bốn phương

( Mọi cái ở đây đều rất thông thường
Như bộ quần áo nâu Bác mặc
Như đôi dép cao su đặc của Bác
Đôi dép mọi người Nước Ta cùng đi )

Nắng chiều nay vẫn cái nắng lầm lì
Như cái nắng mọi khi ủ luống cày phơi ải
Gió chiều nay vẫn tung tăng tự do
Như cơn gió mọi khi chạy sải trên đồng
Và lòng tôi chiều nay thanh thản lạ lùng
Như mọi khi tôi sang nhà ông nội
Cùng đoàn khách du lịch thăm quan từ trăm nơi tới
Tôi soi mình trong mỗi vật đơn sơ
Ngắm ảnh Bác trên liếp gỗ giữa nhà
Tôi thấy Bác gần hơn khi nào hết

Ngôi nhà lá chiều nay thân thiện
Cùng tôi đi vào ngày mai .

Ám ảnh cát

Bom đạn đỏ một mùa hè Quảng Trị
cát trắng xèo từng giọt máu rơi
dây dưa ếch bò toài qua lửa
quả mát thầm dẫu lá cháy quăn rồi

Một người mẹ bồng trái dưa trọc lốc
tóc xoã xô cát bạc dợn trên đầu
con quyết tử xác dạt bến nước
dân táng thờ linh miếu nhỏ bên cầu

Mười năm sau … mẹ vẫn dưa ếch
cát vẫn rang dây lá vẫn bò toài
mẹ đi chợ nửa đường đứt gánh
trái dưa lăn tròn lông lốc lăn hoài

Mười lăm năm … kiệt khô lá héo
chợ bờ sông mụ hành khất điên cười
con chết trẻ làm thần liệt sỹ
mẹ sống già làm ma giữa đời

Gió rờn rợn một mùa hè ám ảnh
cát trắng xèo từng giọt đỏ tươi …

Đôi nét về tiểu sử nhà thơ Nguyễn Duy

Tiểu sử sự nghiệp

Nguyễn Duy tên thật là Nguyễn Duy Nhuệ ( sinh ngày 07/12/1948 ) tại xã Đông Vệ, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa ( nay thuộc phường Đông Vệ, thành phố Thanh Hóa ). Năm 1965 ông làm tiểu đội trưởng của tiểu đội dân quân trực chiến tại khu vực Cầu Hàm Rồng. Đây được biết đến làm một trong những điểm đánh phá ác liệt nhất của không quân Mỹ trong những năm cuộc chiến tranh tại khu vực Thanh Hóa của Nước Ta .

Đến năm 1966 ông mở màn nhập ngũ và trở thành lính đường dây của bộ đội thông tin và tham gia chiến đấu ở nhiều mặt trận. Sau chiến dịch biên giới phía Bắc năm 1979 ông giải ngũ và thao tác tại Tuần báo Văn Nghệ Hội nhà văn Nước Ta .

Nguyễn Duy đã theo con đường làm thơ từ rất sớm, khi ông còn đang là một học viên trường cấp 3 Lam Sơn. Ông được coi là một trong những cây bút tài hoa không riêng gì bởi ở ngôn từ thơ mà còn ở hình tượng sáng tác quyến rũ, chân quê .

Năm 1973, nhà thơ Nguyễn Duy đã đạt giải nhất cuộc thi thơ tuần báo văn nghệ với chùm thơ : Hơi ấm ổ rơm, Bầu trời vuông, Giọt nước mắt và nụ cười, Tre Nước Ta. Ngoài thơ, ông còn viết nhiều tiểu thuyết và bút ký .

Năm 2007, nhà thơ Nguyễn Duy được nhà nước trao tặng phần thưởng Hồ Chí Minh về Văn học thẩm mỹ và nghệ thuật .

Những sáng tác của nhà thơ Nguyễn Duy

Thơ

Cát trắng (1973), 50 bài thơ
Ánh trăng (1978), 33 bài thơ
Đãi cát tìm vàng (1987), 38 bài thơ
Mẹ và em (1987)
Đường xa (1989), 19 bài thơ
Quà tặng (1990)
Về (1994), 49 bài thơ
Sáu và Tám (tuyển thơ lục bát, 1994)
Tình tang (1995)
Vợ ơi (tuyển thơ tặng vợ, 1995)
Bụi (1997), 49 bài thơ
Thơ Nguyễn Duy (2010, tuyển tập những bài thơ tiêu biểu nhất của ông)
Quê nhà ở phía ngôi sao (2017)
Tuyển thơ lục bát (2017)

Thể loại khác

Em-Sóng (kịch thơ, (1983)
Khoảng cách (tiểu thuyết, 1986)
Nhìn ra bể rộng trời cao (bút ký, 1986)
Tôi thích làm vua (ký, 1988)

Thành tựu nghệ thuật

Thơ Nguyễn Duy nhiều bài có cái ngang tàng nhưng vẫn trầm tĩnh và giàu chiêm nghiệm vì vậy cứ ngấm vào người đọc và trong cái đà ngấm ấy có lúc khiến người ta phải giật mình tâm lý, nhiều bài thơ của ông được bạn đọc yêu quý : Tre Việt nam, Ánh trăng, Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa, Đò Lèn, Sông Thao, …. Ông được nhìn nhận cao trong thể thơ lục bát, một thể thơ có cảm xúc dễ viết nhưng viết được hay thì lại rất khó. Thơ lục bát của Nguyễn Duy được viết theo phong thái tân tiến, câu thơ vừa phóng túng lại vừa uyển chuyển ngặt nghèo. Nguyễn Duy được giới phê bình nhìn nhận là người đã góp thêm phần làm mới thể thơ truyền thống cuội nguồn này. Bài thơ Tre Việt nam của ông đã được đưa vào sách giáo khoa đại trà phổ thông của Việt nam .

Nguyễn Duy còn có bộ 3 bài thơ theo thể tự do nổi tiếng được công chúng biết tới viết về những trăn trở, tâm lý của ông về tương lai quốc gia, tương lai của con người và môi sinh. Bài thơ đầu mang tên Đánh thức tiểm lực viết từ năm 1980 đến 1982 với những suy tư về tiềm lực và tương lai của quốc gia. Bài thơ thứ hai được viết lúc ông đến thăm Liên Xô và đến năm 1988 mới triển khai xong mang tên “ Nhìn từ xa … Tổ quốc ”. Bài thơ viết về những ngưng trệ, chưa ổn mà ông mắt thấy tai nghe trong thời kì bao cấp, với những câu thơ rất can đảm và mạnh mẽ, “ như những nhát dao cứa vào lòng người đọc ” ( Lê Xuân Quang ). Bài thơ thứ 3 viết sau đó chục năm, mang tên Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ vẫn cùng thi pháp với 2 bài thơ trước nhưng chủ đề lại rộng hơn : những tâm lý về vạn vật thiên nhiên, khoảng trống và tương lai con người .

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã nói như sau : “ Hình hài Nguyễn Duy giống như đám đất hoang, còn thơ Nguyễn Duy là thứ cây quý mọc trên đám đất hoang đó. ” Ông giành giải Mai Vàng năm 1997 cho tuyển tập thơ Bụi .

Trên đây là một số tác phẩm sáng tác hay và nổi tiếng nhất của nhà thơ Nguyễn Duy do review.edu.vn đã tổng hợp và chia sẻ đến các bạn. Hy vọng với những chia sẻ trên đây sẽ giúp bạn có thêm nhiều thông tin hơn về nhà thơ bạn nhé!

Source: https://expgg.vn
Category: Thông tin

Total
0
Shares
Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Previous Post

Top 30 nhóm nhạc nữ hot nhất Hàn Quốc: SNSD vụt sáng sau màn tái hợp, cạnh tranh “căng đét” với BLACKPINK

Next Post

Gợi ý Top 15 món quà tặng sinh nhật cho bé trai 1 tuổi ý nghĩa

Related Posts